Kwaliteit en veiligheid

In de gezondheidszorg wordt in toenemende mate aandacht besteed aan kwaliteitsverbetering en het voorkomen van onveiligheid in patiëntenzorg. Kwaliteit en veiligheid hebben immers een hoge prioriteit. Dit vraagt een cultuur waarin de professionals zich persoonlijk verantwoordelijk voelen voor kwaliteit en veiligheid, en waarin verbeteringen de aandacht hebben. Dit vraagt dus een ander gedrag van professionals in de zorg. De LVO ziet het als een belangrijke uitdaging om deze cultuur- en gedragsverandering in gang te zetten.

Waar eerst vooral aandacht werd besteed aan de professionele kwaliteit via richtlijnen en professionele standaarden, werd later ook aandacht gevraagd voor de organisatorische kant van kwaliteit en veiligheid. Er kwamen nieuwe wetten en meer regelgeving. Aan het eind van de vorige eeuw is er weer een kanteling zichtbaar en zijn belangrijke thema’s: minder regels, meer eigen verantwoordelijkheid, medezeggenschap van cliënten en meer transparantie. 

Aandachtspunten voor de verantwoordelijkheid van professionals

Professionals:

  • handelen vanuit het belang van de patiënt of cliënt.
  • handelen volgens beroepsnormen, richtlijnen of protocollen waarbij afwijking hiervan plaats heeft volgens het ‘pas toe of leg uit’ principe.
  • handelen zodanig dat kwaliteit en veiligheid zijn af te lezen uit een patiëntendossier/zorgplan dat voldoet aan de eisen.
  • leggen verantwoording af over de patiëntenzorg aan de Raad van Bestuur op basis van nadere afspraken per instelling.
  • hebben en nemen de operationele verantwoordelijkheid voor kwaliteit en veiligheid volgens interne afspraken per instelling.
  • leggen verantwoording af over de aanpak en resultaten van het professionele kwaliteits- en veiligheidsysteem en over de beoordeling van het onderling functioneren.
  • zien op elkaar toe en geven elkaar feedback.
  • houden zich aan instellingsbesluiten die na goed overleg met de professionals door de Raad van Bestuur zijn vastgesteld.
  • hebben een interne procedure voor het vroegtijdig signaleren van potentieel disfunctioneren en deze procedure wordt ook gehanteerd (dit geldt met name voor de curatieve zorg).
  • melden calamiteiten direct bij de Raad van Bestuur.  

Kwaliteit en veiligheid 

LVO

MediRisk en Centramed, de verzekeraars van Nederlandse ziekenhuizen, krijgen regelmatig schadeclaims binnen naar aanleiding van het onbedoeld achterblijven van operatiemateriaal en juicht het opstellen van een landelijke richtlijn toe. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) geeft aan dat het aan het veld is om regels en normen te stellen, deze te implementeren en hierover verantwoording af te leggen aan de leiding van het ziekenhuis en aan de IGZ, die zonodig handhavend kan optreden. De LVO heeft de handschoen opgepakt, hetgeen geresulteerd heeft in de landelijke richtlijn 'Onbedoeld achterblijven operatiemateriaal'. Zie bijlage: Richtlijn achterblijven versie janauri 2011.pdf 

IGZ

Inspectie van Gezondheidszorg heeft haar inspectieactiviteiten in 2012 voortgezet in het kader van het Toezicht Operatief Proces (TOP) 2012. De inspectie heeft in de eerste helft van 2012 ten minste die ziekenhuizen bezocht waar zij nog niet eerder op de OK is geweest in het kader van TOP, of naar aanleiding van een calamiteit waarbij het TOP instrument is ingezet in het kader van het inspectieonderzoek. De bezoeken zullen niet meer nader worden aangekondigd bij de raad van bestuur. Er is een toetsingkader 2012 ontwikkeld met de meest betrokken wetenschappelijke verenigingen, beroepsverenigingen en brancheorganisaties in een tweetal bijeenkomsten. Als beroepsvereniging was de LVO hierbij betrokken.

Open voor het Toetsingskader TOP 2012 de bijlage: ToetsingskaderTOP202012.pdf 
Open voor het rapport Peroperatiefprocies uiteindelijk veiliger de bijlage: 2010-12rapportPeroperatiefprocesuiteindelijkveiliger.pdf 
Open voor de brief aan de raden van bestuur Top 2012 de bijlage: BriefaandeRadenvanBestuurTOP02012.pdf 

Medirisk

In mei 2012 is er een eindrapportage gemaakt door Medirisk over de vangnetten Eerste hulp en OK. Bij de ontwikkeling van de vangnetten OK was de LVO betrokken. In de eindrapportage bleek dat de vangnetten een aantoonbaar positief effect hebben op de patiëntveiligheid en de kwaliteit. Het aantal fouten en claims op de SEH en de OK is sterk verminderd.

Medisch aansprakelijkheidsverzekeraar MediRisk - onderdeel van VvAA - heeft de eerste balans opgemaakt van haar OK-project 'Op elke plek een check!'. Onder dit motto hebben MediRisk en de 63 aangesloten ziekenhuizen in de periode tussen 2007 en 2010 concrete maatregelen getroffen met als doel de bewustwording en risicobeheersing op operatieafdelingen te verbeteren en de schadelast te verminderen. Met de invoering van de zogenaamde 'OK-vangnetten' op vijf risicogebieden waaronder 'medicatie' en 'verwisselingen', is een belangrijke bijdrage geleverd aan de kwaliteit en veiligheid van operatieafdelingen van het merendeel van de Nederlandse ziekenhuizen.

Per schadecategorie - medicatie, positionering, verwisselingen, achtergebleven materialen en apparatuur en materiaal - is een set van beschermende maatregelen, ofwel 'OK-vangnetten', geformuleerd. Van 2007 tot 2010 zijn 63 ziekenhuizen onder begeleiding van MediRisk hiermee aan de slag gegaan. Aan het einde van het project in 2010 zijn de vangnetten overal ingevoerd en staan ze op het netvlies van de medewerkers. 87% van de OK-medewerkers is zich bewuster van de risico's op hun afdeling. Doordat claims vaak jaren na een incident worden gemeld, verwacht MediRisk in 2012 een reëel beeld te kunnen geven van de impact van het OK-project op de schadelast. De aangesloten ziekenhuizen zijn met MediRisk overeengekomen om de OK-vangnetten verplicht te stellen. In de toekomst blijft MediRisk de vangnetten monitoren en de ziekenhuizen motiveren om de gemaakte afspraken na te leven.

Op initiatief van MediRisk zijn de OK-vangnetten eveneens opgenomen in de Kwaliteitsnorm Zorginstellingen van het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ). Ook heeft MediRisk een bijdrage geleverd aan de VMS praktijkgids Verwisselingen en de richtlijn van de Landelijke Vereniging van Operatieassistenten (LVO) om onbewust achterblijven van materialen te voorkomen.

Open voor de brochure Follow-up vangnetten de bijlage: brochure-follow-up-vangnetten-juni-2012.pdf 

VMS Veiligheidsprogramma

De eerste structurele stappen naar een systematische aanpak van het patiëntveiligheidsbeleid in ziekenhuizen zijn gezet met hulp van het VMS Veiligheidsprogramma. Het ziekenhuis kan met het Veiligheidsmanagementsysteem (VMS) risico’s voor de patiënt beheersen en (onbedoelde) schade aan de patiënt verminderen. Het VMS vormt het systeem waarmee ziekenhuizen continue risico’s signaleren, verbeteringen doorvoeren en beleid vastleggen, evalueren en aanpassen. Het is daarmee de verankering van patiëntveiligheid in de praktijk. Op basis van patiëntveiligheidsonderzoek van NIVEL/EMGO zijn inhoudelijke thema's vastgesteld waarop veel winst te behalen valt als het gaat om het terugdringen van de onbedoelde vermijdbare schade in ziekenhuizen.

Wat is de basiseis voor uw VMS?

‘Medewerkers worden gestimuleerd zich bewust te zijn van het risicovolle karakter van het eigen handelen en leveren een actieve bijdrage aan patiëntveiligheid. Het management maakt dit mogelijk door te bewerkstelligen dat taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn vastgesteld en de medewerkers competent zijn ten aanzien van de aspecten van patiëntveiligheid die relevant zijn binnen hun functie of rol.’ 
Voor meer informatie zie: www.vmszorg.nl 

Niaz

Het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ) levert een bijdrage aan de borging en verbetering van de kwaliteit van de gezondheidszorg. Dat doet het door het ontwikkelen van kwaliteitsnormen en het toepassen daarvan in de toetsing van zorginstellingen en zorgprocessen. Dit resulteert in een oordeel (judicium) waaraan derden – zorgconsumenten, zorgverzekeraars, samenwerkingspartners, overheden en samenleving – het vertrouwen kunnen ontlenen dat de zorg reproduceerbaar op een adequate en veilige manier wordt voortgebracht.
Voor meer informatie zie: www.niaz.nl/ziekenhuizen 

Kwaliteitsborging van Instrumenten en Apparatuur gebruikt bij Minimaal Invasieve Chirurgie

Klik op onderstaande link om de volledige versie te openen: 
www.wibaz.nl/media/download_gallery/W2008-579.pdf

Convenant veilige toepassingen medische technologie

Een belangrijk issue is het convenant veilige toepassing medische technologie. Voor zowel medische apparatuur (en ICT toepassingen) maar ook medische disposables wijzigt er wetgeving en heeft dit gevolgen voor u als gebruiker.

Klik op onderstaande link om het gehele document te lezen: 
www.nfu.nl/img/pdf/NFU-11.4224_Convenant_VeiligeToepassing_MedTechn_Zh.pdf